WHITE YOGI SESAME
Export-grade pearly white sesame with early maturity, high capsule count per node, sweet taste, and high market premium.
Survey No. 294, Plot No. 1/12, Kalavad Road, Chhapra-360021, Ta. Lodhika, Dist. Rajkot (Guj.) India.
Customer Care: +91 94289 70514
✅ Package of Practices – SESAME (Sesamum indicum L.)
Climate & Soil
Grows well in tropical to sub-tropical climates.
Sensitive to humidity during flowering & fruit set — prone to fungal diseases.
Thrives in well-drained sandy loam to medium soils.
🌱 Botany
Sesame (Sesamum indicum) is a broadleaf summer crop.
When planted early and under high moisture and fertility conditions, sesame can reach 4-6 feet in height.
In dryland conditions, it is generally 3-5 feet, depending on rainfall.
Some varieties are single stemmed and others have branches.
Some varieties have a single capsule per leaf axil and others have triple capsules per leaf axil. Branched, single capsule varieties are best adapted to the present growing areas.
Flowering starts about 35-45 days after planting and flowering stops 75-85 days after planting.
The seed is produced in these capsules with about 70 seeds per capsule.
The first capsule is 1-2 ft from ground. Physiological maturity (PM) normally occurs 95-110 days after planting.
PM is when 75% of the capsules on the main stem have mature seed. The plant is very leafy, but will self-defoliate at maturity. Sesame normally dries down in 120-150 days.
🌾 Sowing & Seed Rate
Kharif: Last week of June to second fortnight of July .
Semi-rabi: Mid September
Summer: Second fortnight of February
Methods: Broadcasting or row sowing (30 cm apart).
Seed rate: 5 kg/ha.
Seed treatment: Ceresan/Thiram/Difoltan @ 3 g/kg seed.
Pre-soaking: Soak seeds for 8 hrs, dry in shade before sowing.
Depth: 1–2 cm; deeper sowing affects germination.
🚜 Land Preparation
2–3 ploughings to fine tilth.
Remove stubble, break clods, level with plank.
Make beds (4m x 3m) with irrigation channels.
🌿 Manures & Fertilizers
Apply:
FYM: 15–20 MT/ha (during land prep)
Nitrogen: 30 kg/ha (split 15 kg basal + 15 kg topdressing after 1 month)
Phosphorus: 15 kg/ha (basal dose)
🚫 Weed Management
2–3 hand weedings required.
1st weeding/hoeing: 30–40 days after sowing.
Light interculture for row-sown crops.
💧 Irrigation Schedule
Needs 4–6 irrigations based on soil type.
1st irrigation: Immediately after sowing.
2nd irrigation: 6–10 days later.
Subsequent: At 30, 45, 65 & 80 days.
🛡️ Plant Protection
Insect Pests
Aphid
Sucks sap, reduces yield.
Control:
Dimethoate 0.03%
Methyl demeton 0.025%
Monocrotophos 0.04%
Leaf Eating Caterpillar
Damages foliage.
Control: Phosphomidon 0.02%
Diseases
Fusarium Wilt
Symptoms: Drooping tips, full plant mortality.
No chemical control.
Control: Crop rotation, neem cake, disease-free seeds.
Alternaria Blight
Black necrotic spots; seeds shriveled & dark.
Control:
Seed treatment
Spray Dithane M-45 (0.2%) 4 times (every 10 days from 40 DAS)
Add 1 ml soap/litre water for efficiency.
Powdery Mildew
White powder on leaves, stems, seeds.
Control:
Dust 300 mesh Sulphur @ 25 kg/ha
Spray: Wettable Sulphur / Karathane / Thiowet @ 20–25 g/10L water
Repeat spray after 15–20 days if needed
🧺 Harvesting & Yield
Maturity: 110–115 days (plants turn yellow-brown).
Harvest: Early morning by cutting/uprooting whole plant.
Post-harvest: Dry, thresh, and clean seeds.
Yield: 1200-1500 kg/ha
पैकेज ऑफ प्रैक्टिसेस तिल (सेसमम इंडिकम एल.)
जलवायु और मिट्टी
उष्णकटिबंधीय से उपोष्णकटिबंधीय जलवायु में अच्छी तरह से उगता है।
फूल आने और फल लगने के दौरान नमी के प्रति संवेदनशील – फफूंद रोगों से ग्रस्त।
अच्छी जल निकासी वाली रेतीली दोमट से मध्यम मिट्टी में पनपता है।
🌱 वनस्पति विज्ञान
तिल (सेसमम इंडिकम) एक चौड़ी पत्ती वाली ग्रीष्मकालीन फसल है।
जल्दी बोने पर और उच्च नमी और उर्वरता की स्थिति में, तिल 4-6 फीट की ऊँचाई तक पहुँच सकता है।
शुष्क भूमि में, वर्षा के आधार पर, यह आमतौर पर 3-5 फीट ऊँचा होता है।
कुछ किस्में एकल तने वाली होती हैं और अन्य में शाखाएँ होती हैं।
कुछ किस्मों में प्रति पत्ती कक्ष में एक कैप्सूल होता है और अन्य में प्रति पत्ती कक्ष में तीन कैप्सूल होते हैं। शाखाओं वाली, एकल कैप्सूल वाली किस्में वर्तमान में उगाए जा रहे क्षेत्रों के लिए सबसे उपयुक्त हैं।
रोपण के लगभग 35-45 दिन बाद फूल खिलना शुरू हो जाते हैं और रोपण के 75-85 दिन बाद फूल खिलना बंद हो जाते हैं।
इन कैप्सूलों में बीज उत्पन्न होते हैं, प्रत्येक कैप्सूल में लगभग 70 बीज होते हैं।
पहला कैप्सूल ज़मीन से 1-2 फ़ीट की ऊँचाई पर होता है। शारीरिक परिपक्वता (PM) सामान्यतः रोपण के 95-110 दिन बाद होती है।
PM वह अवस्था है जब मुख्य तने पर 75% कैप्सूलों में परिपक्व बीज होते हैं। पौधा बहुत पत्तेदार होता है, लेकिन परिपक्व होने पर स्वयं ही पत्ते झड़ जाते हैं। तिल सामान्यतः 120-150 दिनों में सूख जाता है।
🌾 बुवाई और बीज दर
खरीफ: जून के अंतिम सप्ताह से जुलाई के दूसरे पखवाड़े तक।
अर्ध-रबी: मध्य सितंबर
ग्रीष्म: फरवरी का दूसरा पखवाड़ा
विधि: छिटकवाकर या कतार में बुवाई (30 सेमी की दूरी पर)।
बीज दर: 5 कि.ग्रा./हेक्टेयर।
बीज उपचार: सेरेसन/थिरम/डाइफोल्टन @ 3 ग्राम/कि.ग्रा. बीज।
पूर्व-भिगोना: बीजों को 8 घंटे तक भिगोएँ, बुवाई से पहले छाया में सुखाएँ।
गहराई: 1-2 सेमी; गहरी बुवाई अंकुरण को प्रभावित करती है।
🚜 भूमि की तैयारी
2-3 बार जुताई करके अच्छी तरह जुताई करें।
ठूंठ हटाएँ, ढेलों को तोड़ें, तख्ते से समतल करें।
सिंचाई नालियों वाली क्यारियाँ (4 मीटर x 3 मीटर) बनाएँ।
🌿 खाद और उर्वरक
इसका प्रयोग करें:
गोबर की खाद: 15-20 मीट्रिक टन/हेक्टेयर (भूमि की तैयारी के दौरान)
नाइट्रोजन: 30 किग्रा/हेक्टेयर (15 किग्रा आधारीय खाद + 15 किग्रा 1 महीने बाद ऊपरी खाद)
फास्फोरस: 15 किग्रा/हेक्टेयर (आधारीय मात्रा)
🚫 खरपतवार प्रबंधन
2-3 बार हाथ से निराई आवश्यक है।
पहली निराई/गुड़ाई: बुवाई के 30-40 दिन बाद।
पंक्ति में बोई जाने वाली फसलों के लिए हल्की अंतर-संस्कृति।
सिंचाई अनुसूची
मिट्टी के प्रकार के आधार पर 4-6 सिंचाई की आवश्यकता होती है।
पहली सिंचाई: बुवाई के तुरंत बाद।
दूसरी सिंचाई: 6-10 दिन बाद।
बाद की सिंचाई: 30, 45, 65 और 80 दिनों पर।
🛡️ पौध संरक्षण
कीटनाशक
एफिड
रस चूसते हैं, उपज कम करते हैं।
नियंत्रण:
डाइमेथोएट 0.03%
मिथाइल डेमेटोन 0.025%
मोनोक्रोटोफॉस 0.04%
पत्ती खाने वाली इल्ली
पत्तियों को नुकसान पहुँचाती है।
नियंत्रण: फॉस्फोमिडोन 0.02%
रोग
फ्यूजेरियम विल्ट
लक्षण: पौधों की नोकें झुकना, पूरी तरह से पौधे का मरना।
कोई रासायनिक नियंत्रण नहीं।
नियंत्रण: फसल चक्र, नीम की खली, रोगमुक्त बीज।
अल्टरनेरिया ब्लाइट
काले परिगलित धब्बे; बीज मुरझाए और गहरे रंग के।
नियंत्रण:
बीज उपचार
डायथेन एम-45 (0.2%) का 4 बार छिड़काव करें (40 दिनों से हर 10 दिन में)
प्रभावशीलता के लिए 1 मिलीलीटर साबुन/लीटर पानी डालें।
पाउडरी मिल्ड्यू
पत्तियों, तनों और बीजों पर सफेद पाउडर।
नियंत्रण:
300 मेश सल्फर 25 किग्रा/हेक्टेयर की दर से छिड़कें
छिड़काव: वेटेबल सल्फर / कैराथेन / थायोवेट 20-25 ग्राम/10 लीटर पानी की दर से छिड़कें
ज़रूरत पड़ने पर 15-20 दिनों के बाद दोबारा छिड़काव करें
🧺 कटाई और उपज
परिपक्वता: 110-115 दिन (पौधे पीले-भूरे रंग के हो जाते हैं)।
कटाई: सुबह जल्दी, पूरे पौधे को काटकर/उखाड़कर।
कटाई के बाद: बीजों को सुखाएँ, गहाई करें और साफ करें।
उपज: 1200-1500 किग्रा/हेक्टेयर
✅ પદ્ધતિઓનું પેકેજ – તલ (તલ સૂચક એલ.)
આબોહવા અને માટી
ઉષ્ણકટિબંધીય થી ઉપ-ઉષ્ણકટિબંધીય આબોહવામાં સારી રીતે ઉગે છે.
ફૂલો અને ફળના સેટિંગ દરમિયાન ભેજ પ્રત્યે સંવેદનશીલ – ફૂગના રોગો માટે સંવેદનશીલ.
સારી રીતે પાણી નિતારેલી રેતાળ લોમથી મધ્યમ જમીનમાં ઉગે છે.
🌱 વનસ્પતિશાસ્ત્ર
તલ (તલ સૂચક) એ પહોળા પાંદડાવાળા ઉનાળુ પાક છે.
જ્યારે વહેલા વાવેતર કરવામાં આવે છે અને ઉચ્ચ ભેજ અને ફળદ્રુપતાની સ્થિતિમાં, તલ 4-6 ફૂટ ઊંચાઈ સુધી પહોંચી શકે છે.
સૂકી જમીનની સ્થિતિમાં, વરસાદના આધારે તે સામાન્ય રીતે 3-5 ફૂટ હોય છે.
કેટલીક જાતો એક જ દાંડીવાળી હોય છે અને અન્યમાં શાખાઓ હોય છે.
કેટલીક જાતોમાં દરેક પાંદડાની ધરી પર એક જ કેપ્સ્યુલ હોય છે અને અન્યમાં દરેક પાંદડાની ધરી પર ત્રણ કેપ્સ્યુલ હોય છે. શાખાવાળી, એક જ કેપ્સ્યુલ જાતો વર્તમાન ઉગાડતા વિસ્તારો માટે શ્રેષ્ઠ રીતે અનુકૂળ હોય છે.
વાવેતર પછી લગભગ 35-45 દિવસ પછી ફૂલો આવવાનું શરૂ થાય છે અને વાવેતર પછી 75-85 દિવસ પછી ફૂલો બંધ થઈ જાય છે.
આ કેપ્સ્યુલ્સમાં બીજ ઉત્પન્ન થાય છે જેમાં પ્રતિ કેપ્સ્યુલ લગભગ 70 બીજ હોય છે.
પ્રથમ કેપ્સ્યુલ જમીનથી 1-2 ફૂટ દૂર હોય છે. શારીરિક પરિપક્વતા (PM) સામાન્ય રીતે વાવેતર પછી 95-110 દિવસ પછી થાય છે.
શારીરિક પરિપક્વતા (PM) ત્યારે થાય છે જ્યારે મુખ્ય થડ પરના 75% કેપ્સ્યુલ્સમાં પરિપક્વ બીજ હોય છે. છોડ ખૂબ જ પાંદડાવાળો હોય છે, પરંતુ પરિપક્વતા સમયે તે જાતે જ ખરી જાય છે. તલ સામાન્ય રીતે 120-150 દિવસમાં સુકાઈ જાય છે.
🌾 વાવણી અને બીજ દર
ખરીફ: જૂનના છેલ્લા અઠવાડિયાથી જુલાઈના બીજા પખવાડિયા સુધી.
અર્ધ-રવી: મધ્ય સપ્ટેમ્બર
ઉનાળો: ફેબ્રુઆરીનો બીજો પખવાડિયા
પદ્ધતિઓ: છાંટા અથવા હરોળમાં વાવણી (30 સે.મી.ના અંતરે).
બીજ દર: 5 કિલો/હેક્ટર.
બીજ માવજત: સેરેસન/થિરામ/ડાયફોલ્ટન @ 3 ગ્રામ/કિલો બીજ.
પહેલાથી પલાળવું: બીજને 8 કલાક માટે પલાળી રાખો, વાવણી પહેલાં છાંયડામાં સૂકવો.
ઊંડાઈ: 1-2 સે.મી.; ઊંડી વાવણી અંકુરણને અસર કરે છે.
🚜 જમીનની તૈયારી
2-3 વખત ખેડાણ કરીને સારી રીતે ખેડાણ કરો.
થડ દૂર કરો, ઢગલા તોડો, પાટિયાથી સમતળ કરો.
સિંચાઈ ચેનલો સાથે પથારી (4 મીટર x 3 મીટર) બનાવો.
🌿 ખાતર અને ખાતરો
લાગુ કરો:
FYM: 15-20 MT/હેક્ટર (જમીનની તૈયારી દરમિયાન)
નાઇટ્રોજન: 30 કિગ્રા/હેક્ટર (1 મહિના પછી 15 કિલો બેઝલ + 15 કિલો ટોપડ્રેસિંગ વિભાજીત કરો)
ફોસ્ફરસ: 15 કિગ્રા/હેક્ટર (બેઝલ ડોઝ)
🚫 નીંદણ વ્યવસ્થાપન
2-3 હાથથી નીંદણ જરૂરી છે.
પહેલું નીંદણ/કોદું: વાવણી પછી 30-40 દિવસ.
હરોળમાં વાવેલા પાક માટે હળવી આંતરખેતી.
💧 સિંચાઈ સમયપત્રક
માટીના પ્રકાર પર આધારિત 4-6 સિંચાઈની જરૂર છે.
પહેલું સિંચાઈ: વાવણી પછી તરત જ.
બીજું સિંચાઈ: ૬-૧૦ દિવસ પછી.
ત્યારબાદ: ૩૦, ૪૫, ૬૫ અને ૮૦ દિવસે.
🛡️ છોડ સંરક્ષણ
જંતુનાશકો
એફિડ
રસ ચૂસે છે, ઉપજ ઘટાડે છે.
નિયંત્રણ:
ડાયમેથોએટ 0.03%
મિથાઈલ ડિમેટન 0.025%
મોનોક્રોટોફોસ 0.04%
પાંદડા ખાતી ઈયળ
પર્ણસમૂહને નુકસાન પહોંચાડે છે.
નિયંત્રણ: ફોસ્ફોમિડોન 0.02%
રોગો
ફ્યુઝેરિયમ વિલ્ટ
લક્ષણો: ઝૂલતા ટીપ્સ, સંપૂર્ણ છોડ મૃત્યુ.
કોઈ રાસાયણિક નિયંત્રણ નહીં.
નિયંત્રણ: પાક ફેરબદલી, લીમડાની કેક, રોગમુક્ત બીજ.
અલ્ટરનેરિયા બ્લાઈટ
કાળા નેક્રોટિક ફોલ્લીઓ; બીજ સુકાઈ ગયેલા અને ઘાટા.
નિયંત્રણ:
બીજ માવજત
ડાયથેન એમ-૪૫ (૦.૨%) ૪ વખત (૪૦ ડીએએસથી દર ૧૦ દિવસે) છંટકાવ કરો
કાર્યક્ષમતા માટે ૧ મિલી સાબુ/લિટર પાણી ઉમેરો.
પાઉડરી ફૂગ
પાંદડા, દાંડી, બીજ પર સફેદ પાવડર.
નિયંત્રણ:
ધૂળ ૩૦૦ મેશ સલ્ફર @ ૨૫ કિગ્રા/હેક્ટર
છાંટવું: ભીનું સલ્ફર / કેરાથેન / થિયોવેટ @ ૨૦-૨૫ ગ્રામ/૧૦ લિટર પાણી
જરૂર પડે તો ૧૫-૨૦ દિવસ પછી છંટકાવનું પુનરાવર્તન કરો
🧺 લણણી અને ઉપજ
પરિપક્વતા: ૧૧૦-૧૧૫ દિવસ (છોડ પીળા-ભુરો થઈ જાય છે).
લણણી: વહેલી સવારે આખા છોડને કાપીને/ઉપડીને.
લણણી પછી: સૂકા, થ્રેશ અને સ્વચ્છ બીજ.
ઉપજ: ૧૨૦૦-૧૫૦૦ કિગ્રા/હેક્ટર
⚖️ ⚖️ Disclaimer in Multiple Languages
English
The Package of Practices provided here is based on recommended agricultural guidelines and best practices. Crop performance depends on several external factors including weather conditions, soil fertility, irrigation availability, pest and disease incidence, and unforeseen natural events such as drought, flood, or other disasters. The seed company shall not be held responsible or liable for any loss, damage, or reduced yield arising from such uncontrollable factors. Farmers are advised to adopt practices as per local conditions and consult agricultural experts where necessary.
हिन्दी (Hindi)
यह पैकेज ऑफ प्रैक्टिसेस अनुशंसित कृषि दिशानिर्देशों और सर्वोत्तम प्रथाओं पर आधारित है। फसल का प्रदर्शन मौसम की स्थिति, मिट्टी की उर्वरता, सिंचाई की उपलब्धता, कीट एवं रोग का प्रकोप तथा सूखा, बाढ़ या अन्य प्राकृतिक आपदाओं जैसे अप्रत्याशित कारणों पर निर्भर करता है। इन अनियंत्रित कारकों के कारण किसी भी प्रकार की हानि, नुकसान या कम उपज के लिए बीज कंपनी जिम्मेदार नहीं होगी। किसानों को स्थानीय परिस्थितियों के अनुसार प्रथाओं को अपनाने और कृषि विशेषज्ञों से परामर्श करने की सलाह दी जाती है।
ગુજરાતી (Gujarati)
અહીં આપેલ પેકેજ ઑફ પ્રેક્ટિસીસ ભલામણ કરાયેલા કૃષિ માર્ગદર્શિકા અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ પર આધારિત છે. પાકનું ઉત્પાદન હવામાનની પરિસ્થિતિ, જમીનની ઉર્વરતા, સિંચાઈની ઉપલબ્ધતા, જીવાત અને રોગચાળો, તેમજ અનિશ્ચિત કુદરતી આફતો જેમ કે દુષ્કાળ, પૂરની પરિસ્થિતિ વગેરે પર નિર્ભર છે. આવા અનિયંત્રિત પરિબળોના કારણે થતી કોઈપણ નુકશાની, નુકસાન અથવા ઓછી ઉપજ માટે બીજ કંપની જવાબદાર નહીં હોય. ખેડૂતોને સ્થાનિક પરિસ્થિતિ પ્રમાણે પદ્ધતિઓ અપનાવવા અને કૃષિ નિષ્ણાતોની સલાહ લેવા વિનંતી છે.
मराठी (Marathi)
येथे दिलेला पॅकेज ऑफ प्रॅक्टिसेस शिफारस केलेल्या कृषी मार्गदर्शक तत्त्वांवर आणि सर्वोत्तम पद्धतींवर आधारित आहे. पिकाचे उत्पादन हवामानाची परिस्थिती, मातीची सुपीकता, सिंचनाची उपलब्धता, कीड व रोगाचा प्रादुर्भाव तसेच दुष्काळ, पूर किंवा इतर नैसर्गिक आपत्ती यांसारख्या अनपेक्षित घटनांवर अवलंबून असते. अशा अनियंत्रित घटकांमुळे होणाऱ्या कोणत्याही तोटा, हानी किंवा कमी उत्पादनाबद्दल बीज कंपनी जबाबदार राहणार नाही. शेतकऱ्यांनी स्थानिक परिस्थितीनुसार पद्धती स्वीकाराव्यात आणि कृषी तज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
தமிழ் (Tamil)
இங்கு வழங்கப்படும் நடைமுறைகளின் தொகுப்பு பரிந்துரைக்கப்பட்ட வேளாண் வழிகாட்டுதல்கள் மற்றும் சிறந்த முறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்டது. பயிரின் செயல்திறன் வானிலை நிலைமைகள், மண் வளம், பாசன வசதி, பூச்சி மற்றும் நோய் தாக்கம் மற்றும் வறட்சி, வெள்ளம் போன்ற இயற்கை பேரிடர்கள் போன்ற கட்டுப்படுத்த முடியாத காரணிகளின் மீது அமைகிறது. இப்படிப்பட்ட காரணிகளால் ஏற்படும் இழப்பு, சேதம் அல்லது குறைந்த விளைவுக்கு விதை நிறுவனம் பொறுப்பாகாது. விவசாயிகள் உள்ளூர் சூழ்நிலைகளுக்கு ஏற்ப நடைமுறைகளைத் தேர்வு செய்து, வேளாண் நிபுணர்களை அணுக அறிவுறுத்தப்படுகிறார்கள்.
తెలుగు (Telugu)
ఇక్కడ ఇచ్చిన ప్యాకేజీ ఆఫ్ ప్రాక్టీసులు సిఫార్సు చేసిన వ్యవసాయ మార్గదర్శకాలు మరియు ఉత్తమ పద్ధతుల ఆధారంగా రూపొందించబడ్డాయి. పంట ఉత్పత్తి వాతావరణ పరిస్థితులు, నేల సారవంతం, నీటి లభ్యత, పురుగులు మరియు వ్యాధుల ప్రభావం, అలాగే ఎండబారడం, వరదలు లేదా ఇతర ప్రకృతి వైపరీత్యాలు వంటి నియంత్రించలేని అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇలాంటి కారణాల వల్ల కలిగే నష్టం, నష్టపరిహారం లేదా దిగుబడి తగ్గుదల కోసం విత్తన కంపెనీ బాధ్యత వహించదు. రైతులు స్థానిక పరిస్థితుల ప్రకారం పద్ధతులను అనుసరించి, వ్యవసాయ నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.